Öne çıkanlar
- Her dolumda dört bilgi kayda geçmeli: hangi ekipman, ne zaman, kaç litre ve o andaki saat sayacı ya da kilometre değeri.
- Tüketimi iki tam dolum arasında hesaplayın: iş makineleri için litre/saat, araçlar için litre/100 km.
- Her ekipmanı kendi geçmişiyle ve benzer ekipmanlarla karşılaştırın; mutlak değerden çok değişim önemlidir.
- Depo stoğunu her ay kaydedilen dolumlarla mutabık hale getirin ve artan tüketimi sadece bir maliyet kalemi değil, bir bakım sinyali olarak görün.
Ekipman bazında yakıt raporu neyi gösterir
Toplam yakıt faturası ne kadar harcadığınızı söyler. Hangi yükleyicinin olması gerekenden fazla yaktığını, hangi kamyonun sayacının bozulduğunu ya da şantiye deposundan mazot kaybolup kaybolmadığını söylemez. Ekipman bazında hazırlanan rapor bu sorulara cevap verir, çünkü her litreyi bir ekipmana ve o ekipmanın yaptığı işe bağlar.
İşe yarayan bir raporda seçilen dönem için, genellikle bir ay, her ekipmana bir satır düşer. Yer almayı hak eden sütunlar şunlardır:
| Sütun | İçeriği |
|---|---|
| Ekipman | Ekipman kodu ve adı, ayrıca grubu (ekskavatörler, traktörler, hafif araçlar) |
| Alınan litre | Dönemdeki tüm dolumların toplamı |
| Yapılan iş | İlk ve son sayaç okuması arasındaki saat veya kilometre |
| Tüketim oranı | Litre/saat veya litre/100 km |
| Referans değer | Ekipmanın önceki aylardaki kendi ortalaması |
| Değişim | Bu dönem ile referans değer arasındaki fark |
| Yakıt maliyeti | Litre ile fiilen ödenen birim fiyatın çarpımı |
Her dolumda neler kaydedilmeli
Rapor, arkasındaki dolum kaydı kadar iyidir. Yakıt ister şantiye deposundan, ister yakıt tankerinden, ister istasyonda taşıt tanıma ya da yakıt kartıyla alınsın, dolumu yapan kişi her seferinde aynı bilgileri kaydetmelidir:
- Ekipman: "sarı yükleyici" gibi bir tarif değil, ekipman kodu. Makinedeki etiketi okutmak karışıklıkların çoğunu ortadan kaldırır.
- Dolumun tarihi ve saati.
- Pompa veya debimetrede görünen litre, tahmin değil.
- Sayaç değeri: iş makinelerinde saat sayacı, araçlarda kilometre, dolum anında okunmuş haliyle.
- Tam mı kısmi mi: deponun ağzına kadar doldurulup doldurulmadığı. Tüketim hesabında hangi dolumların kullanılacağını bu belirler.
- Kaynak ve dolumu yapan: hangi depo veya kart ve kişinin adı.
Ekipman başına tüketim nasıl hesaplanır
En güvenilir yöntem tam dolumdan tam doluma hesaptır. Depoyu ağzına kadar doldurun ve sayacı not edin. Bir sonraki tam dolumda eklediğiniz litre, önceki tam dolumdan bu yana yakılan yakıttır. Bunu aradaki çalışma miktarına bölün. Arada kısmi dolumlar olduysa onların litresini de toplama ekleyin ve bir sonraki tam dolumu bekleyin.
- İş makineleri: litre/saat = eklenen litre ÷ (şimdiki saat sayacı eksi önceki tam dolumdaki saat sayacı).
- Araçlar: litre/100 km = eklenen litre ÷ (şimdiki kilometre eksi önceki tam dolumdaki kilometre) × 100.
Örnek hesap, rakamlar yalnızca açıklama amaçlı uydurulmuştur:
| Ekipman | Önceki tam dolum | Bu tam dolum | Eklenen litre | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Ekskavatör EX-04 | 1.200 saat | 1.250 saat | 400 L | 400 ÷ 50 = 8 L/saat |
| Kamyon TR-11 | 45.000 km | 45.800 km | 240 L | 240 ÷ 800 × 100 = 30 L/100 km |
Aylık rapor için ay içindeki ilk ve son tam dolumu ve aradaki litreleri kullanın. Tek ve kısa bir aralık oynak bir sonuç verir; seyrek dolum yapan ekipmanlarda tek dolum yerine birkaç dolumu kapsayan kayan bir dönem kullanın.
Raporu okumak: sinyaller genelde ne anlatır
Rapor birkaç ay çalıştıktan sonra her ekipmanın bir referans değeri oluşur. Bundan sonraki iş, değişen satırlara bakıp üç şeyden hangisinin olduğuna karar vermektir: makine mi değişti, yapılan iş mi değişti, yoksa veri mi hatalı.
| Ne görüyorsunuz | Olası nedenler | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Oran aylar içinde yavaş yavaş artıyor | Tıkanmış hava veya yakıt filtresi, enjektör aşınması, sürten fren, düşük lastik basıncı | Denetim ya da iş emri açın, son bakımla karşılaştırın |
| Tek dönemde ani sıçrama | Daha ağır iş, yakıt kaçağı, başka ekipmana yazılmış dolum veya depodan yakıt çekilmesi | Önce dolum kayıtlarını kontrol edin, sonra şantiye şefine işi sorun, ardından makineyi kontrol edin |
| Litre kaydı var ama saat veya kilometre neredeyse değişmiyor | Bozuk sayaç, uzun rölanti veya yakıtın başka bir kaba gitmesi | Sayacın çalıştığını doğrulayın, rölanti süresini operatörle konuşun |
| Oran şüphe uyandıracak kadar düşük | Kayda girmemiş dolumlar, çoğunlukla istasyondan veya başka bir şantiyeden | Yakıt kartı ekstreleri ve diğer depolarla eşleştirin |
| Aynı işteki benzerlerinden çok yüksek tek ekipman | Mekanik durum, operatör alışkanlıkları veya farklı bir ataşman | Makineyi suçlamadan önce operatör ve ataşmanları karşılaştırın |
Ne kadarlık bir değişimin incelenmesi gerektiği, sayaç ve pompalarınızın hassasiyetine ve işin ne kadar değiştiğine bağlıdır. Filonuza uygun bir eşik belirleyin, yazılı hale getirin ve her küçük oynamaya tepki vermek yerine birkaç ay sonra eşiği gözden geçirin.
Rapora güvenmeden önce depoyu mutabık edin
Kendi deponuz veya tankeriniz varsa, ekipman raporunun toplamı depodan çıkan yakıta eşit olmalıdır. Bu kontrolü her ay yapmak, sadece ekipman bazında bakınca gözden kaçabilecek kayıtsız dolumları ve kayıpları yakalar.
- Açılış stoğunu alın: ay başında ölçülen depo seviyesi.
- Tedarikçi irsaliyelerinden tüm teslimatları ekleyin.
- Ay sonunda ölçülen kapanış stoğunu çıkarın. Sonuç, depodan çıkan yakıttır.
- Bunu, o depodan ekipmanlara kaydedilen dolumların toplamıyla karşılaştırın.
- Kabul ettiğiniz toleransı aşan her farkı, en çok dolum yapılan günlerden başlayarak araştırın.
Örnek, rakamlar açıklama amaçlı uydurulmuştur: açılış stoğu 10.000 L, teslimatlar 20.000 L, kapanış stoğu 8.500 L. Bu, depodan 21.500 L çıktığı anlamına gelir. Dolum kayıtları ekipmanlara 21.100 L gösteriyorsa 400 L'nin hesabı yoktur ve açıklanması gerekir: unutulmuş bir kayıt, pompa sayacının kalibrasyonu ya da daha ciddi bir şey.
Yakıt verisini bakım işine dönüştürün
Yakıt raporu genellikle muhasebenin veya filo biriminin sorumluluğundadır, ama en çok işine yarayacağı yer bakım ekibidir. Tüketim, sensör takmadan her makinede her hafta ücretsiz elde ettiğiniz az sayıdaki durum sinyalinden biridir. Saat başına giderek daha fazla yakan bir yükleyici, arıza vermeden önce filtreler, enjektörler veya güç aktarma organları hakkında bir şey söylüyordur.
- Raporu sadece maliyet toplantısında değil, aylık bakım toplantısında da gözden geçirin.
- Bir ekipman eşiği aştığında yakıt rakamlarını ekleyerek bir iş emri veya denetim açın; teknisyen neden baktığını bilsin.
- Onarımdan sonra izleyen birkaç dönemi takip edin. Tüketim referans değere dönerse onarım işe yaramıştır, dönmezse aramaya devam edin.
- Aynı sayaç okumalarını saat veya kilometre bazlı önleyici bakımı tetiklemek için de kullanın; tek okuma iki işe yarasın.
Birkaç ekipman için, biri her hafta güncel tuttuğu sürece Excel tablosu yeterlidir. Dolumlar birden fazla depo, kart ve şantiyeden gelmeye başladığında, bunları ekipmanın ve iş emirlerinin bulunduğu yerde kaydetmek işi kolaylaştırır. Solmex dolumları sayaç değeriyle birlikte her ekipmana kaydeder; böylece ekipman başına tüketim ve bakım geçmişi yan yana görünür.